In psychotherapy we play with words – and with experience that may be wordless –opening a dialectic between longing and belonging to generate an intermediate territory. These terms have their origins in Winnicott’s (1963) understanding of the infant’s mother as both the first object (longing) and original environment (belonging); and in the literature he developed for the understanding of transitional experience.

The Institute of Psychosocial Development, under the auspices of Hellenic Society of Analytic Group and Family Psychotherapy offers a series of Training Workshops to explore these terms in group, couple and family therapy. We live in fractured times when many seeking psychotherapy have needs and concerns that cannot be identified in the language of descriptive psychopathology. The concepts longing and belonging create psychic space in which we can understand important aspects of relational experience in groups, couples and families. A group, a couple or a family in therapy can represent either or both of these figures – the object longed for or the environment to belong in – at any point in its progress. It can provide a containing environment for its members (James 1994) and it can also become or provide the object(s) of their desire (Nitsun 2006).

The coupling of these terms was forged in John Schlapobersky’s book, From The Couch To The Circle, where it is used to illuminate therapeutic space. We will apply this approach to current development in Analytic Group, Couples and Family Therapy and extend the analysis to address individuals’ psychological and emotional experience through the history of catastrophic conflict in the twentieth century and the more recent socio-economic crises of our present times.

Longing is the yearning desire for what ‘the object’ promises and. is associated with love, intimacy, eros and hope for the fulfillment of desire. It is the condition opposed by the passivity of symbiotic solidarity and can represent both anticipation of, and anxiety about, intimacy with an ‘object’ that might seem distant. Longing is also the desire to explore the symbolism that leads individuals to join groups and experience the complex interconnections of a group matrix in the here and now and there and then.

Belonging is related to terms such as bond, security, identity, equilibrium, possession, satisfaction. It is also related to the fear of fusion and the loss of self in the merging of boundaries; to the sense of arising crisis if ‘the object’ – an individual, couple or group - cannot hold the subject’s projected emotional state, fails to prove containing or becomes actively excluding.This interactive way of object formulation by the subject, and vice versa, expresses the intersubjective nature of relational experience. Intra- and interpersonal dynamics develop through one another in groups, couples and families. Longing can evolve into belonging and – when it does so - this emphasizes the relational nature of the group and the basic reciprocity of human experience.

We will use these workshops to explore whether the binary schemas of individual/society and individual/collective that we have inherited, represent true or false solutions to the problems of longing and belonging and to see what other solutions we can find together.




Η έννοια Longing αναφέρεται στην αδήριτη επιθυμία γι’ αυτό που υπόσχεται το αντικείμενο και σχετίζεται με την αγάπη, την εγγύτητα, τον έρωτα και τον πόθο, αλλά και την ελπίδα για την ικανοποίηση της επιθυμίας. Είναι η συνθήκη που αντιτάσσεται στην αδράνεια της συμβιωτικής μοναχικότητας και αντιπροσωπεύει τη προσμονή και την αγωνία για τη προσέγγιση και τη σύνδεση με το αντικείμενο που φαντάζει απόμακρο. Επιπλέον, είναι η επιθυμία για την εξερεύνηση του συμβολικού που θα οδηγήσει τα άτομα να γίνουν μέλη Ομάδας και να βιώσουν τις πολύπλοκες διασυνδέσεις της ομαδικής μήτρας στο εδώ και τώρα και στο εκεί και τότε.

Η έννοια Belonging αναφέρεται στην ανάγκη του ανήκειν. συνδέεται με όρους όπως αυτοί του δεσμού, της ασφάλειας, της ταυτότητας, της συναισθηματικής ισορροπίας, προκειμένου να είναι αμοιβαία ικανοποιητική η σχέση με το Αντικείμενο. Από την άλλη είναι και η συνθήκη που ενεργοποιεί ταυτόχρονα και φόβους συγχώνευσης και απώλειας των ορίων του Εαυτού, όταν το Αντικείμενο αδυνατεί να περιέξει την προβληθείσα σε αυτό συναισθηματική κατάσταση και δε διευκολύνει το παιχνίδι στον ενδιάμεσο με τον υποκείμενο χώρο. Αυτός ο αλληλεπιδραστικός τρόπος συγκρότησης του αντικειμένου από το υποκείμενο, και το αντίστροφο, εκφράζει κατ’ ουσίαν τη διυποκειμενικότητα των σχέσεων, τη δυναμική των σχέσεων σε ενδοπροσωπικό και διαπροσωπικό επίπεδο, αλλά και στο επίπεδο της ομάδας. Το belonging ως εξέλιξη του longing δίνει έμφαση στο σχεσιακό χαρακτήρα της ομάδας και την αμοιβαιότητα στις σχέσεις των ανθρώπων, ανοίγοντας έτσι μια διέξοδο στο δυαδικό σχήμα άτομο/κοινωνία, ατομικό/συλλογικό, ενώ επιπροσθέτως νοηματοδοτεί την ομαδικότητα μέσα από την υπέρβαση αυτού του σχήματος.

Οι δύο έννοιες μαζί δημιουργούν ένα χώρο μέσα από τον οποίο μπορούμε να κατανοήσουμε σημαντικές πτυχές των σχέσεων σε ομάδες, οικογένειες και ζευγάρια. Αντικρουόμενα συναισθήματα και καταστάσεις όπως εγγύτητα – διατήρηση ταυτότητας, πόθος – συναισθηματική ισορροπία, δέσμευση – αυτονομία, μπορούν να εκφραστούν, να συνυπάρξουν και να μετασχηματιστούν προς όφελος του ατόμου και των ομάδων στις οποίες ανήκει. Σ’ αυτόν το χώρο της πραγματικότητας, της υποκειμενικότητας, του συμβολικού και της αντανάκλασης λειτουργεί η ψυχοθεραπεία της Ομάδας, του Ζεύγους και της Οικογένειας.

Η δημιουργία ενός Κύκλου Εκπαιδευτικών Σεμιναρίων με τον γενικότερο τίτλο: "Longing and Belonging in Groups, Couples & Families" έχει στόχο να φέρει στο προσκήνιο τους όρους αυτούς μέσα από μια θεωρητική – εκπαιδευτική αλλά και κλινική – θεραπευτική σκοπιά. Σκοπός των Εκπαιδευτικών Σεμιναρίων είναι οι έννοιες του longing & belonging να συνδεθούν αφενός με τις τρέχουσες εξελίξεις στην Αναλυτική Ομαδική & Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία κι αφετέρου να μελετηθούν μέσα από το πώς το άτομο βιώνει κι αναπαριστά τις ψυχολογικές, συναισθηματικές και τραυματικές του δυσκολίες, έτσι όπως αναδύονται από την τρέχουσα παγκόσμια κοινωνικο-οικονομική κατάσταση.

Adlam, J. and Scanlon, C. (2005) Personality Disorder and Homelessness: Membership and ‘Unhoused Minds’ in Forensic Settings. Group Analysis 38 (3): 452-466.

Arnold, M. (2004) The Collected Poems of Matthew Arnold. London. Kessinger.

Auden, W.H. (1948) The Age of Anxiety: A Baroque Eclogue. London, Faber and Faber.

Berger, P. (1974) The Homeless Mind: Modernisation and Consciousness. London, Penguin.

Bledin, K. (2003) Migration, Identity and Group Analysis. Group Analysis, 36 (1) 97 – 110.

Bledin, K. (2004) What’s in a Name? Foulkes, Identity and The Social Unconscious. Group Analysis, 37(4) 480- 491.

James, C. (2000) Holding and Containing In The Group And Society. In D. Brown and L. Zinkin (Eds.), (2000), The Psyche And The Social World. London, Jessica Kingsley, pp 60 – 79.

Hobsbawm, E. (2013) Fractured Times: Culture and Society in the 20th Century. London and New York, Little Brown.

Μαρούδα – Χατζούλη, Α. (2009). Η Ανάγκη του Ανήκειν: ομαδικότητα και συγκρούσεις στις ομάδες. Αθήνα, Πολύτροπον.

Nitsun, M. (2006) The Group as an Object Of Desire: Exploring Sexuality In Group Psychotherapy. London, Routledge.

Pines, M. (1998) Coherency and Disruption In The Sense of Self. In M. Pines, Circular Reflections: Selected Papers On Group Analysis and Psychoanalysis. London, Jessica Kingsley, pp 211 – 223.

Punter, J. (2010) Group Analysis As I Do It: How I Work With The Social Unconscious. Group Analysis 43(2): 170 – 180.

Schlapobersky, J. (2016) From The Couch To The Circle: Group-Analytic Psychotherapy In Practice. London, Routledge.

Wilson, P. (2005) Breaking Down The Walls: Group Analysis in a Prison. Group Analysis 38(3): 358 – 370.

Winnicott, D. (1951, 1978). Transitional Objects and Transitional Phenomena. In D.W. Winnicott, Through Pediatrics to Psycho-Analysis. London, Hogarth Press, pp. 229–242. Reissued in Playing and Reality. Harmondsworth, Penguin.

Winnicott, D. (1963, 1985). Communicating and Not Communicating Leading to a Study of Certain Opposites. In D. W. Winnicott, The Maturational Process and the Facilitating Environment. London, Hogarth Press, pp. 182–183.


Institute of Psychosocial Development (I.Ψ.A.) , since 2005, hosts the Training Program in Analytic Group & Family Psychotherapy, which is organized by the Hellenic Society for Analytic Group and Family Psychotherapy with President Dr. Matthew Josafat. (I.Ψ.A.) under the auspices of Hellenic Society for Analytic Group and Family Psychotherapy organises a Series of Training Workshops “Longing and Belonging in Groups, Couples & Families”, 2016 – 2017.